WIELKIE ZLODOWACENIE
Ochłodzenie klimatu rozpoczęło się już na 20 milionów lat przed czwartorzędowym zlodowaceniem. Antarktyda pokryła się cała lodem i około 5 milionów lat temu miała znacznie większy zasięg niż obecnie. Milion lat temu średnia temperatura roczna w Polsce wynosiła około zera stopni. W Europie Środkowej suchy klimat doprowadził do rozprzestrzenienia się stepu. Coraz częstsze wahania temperatury w okolicy zera spotęgowały zjawisko wietrzenia skał. Na stokach gór powstawały gołoborza. Dlaczego występują zlodowacenia? Z teorii zlodowaceń najbardziej popularna jest teoria Milankowicza. Zmiany nachylenia osi Ziemi w stosunku do płaszczyzny ekliptyki powodowałyby zmiany klimatyczne. Jednakże zlodowacenia nie występowały cyklicznie przez wszystkie okresy geologiczne Ziemi a tylko sporadycznie. Przebieg epoki zlodowaceń jest prawie zawsze taki sam. Okresy rozprzestrzenienia się lodowców (chłodu) przedzielone są okresami ich regresji (ocieplenia). Okres, w którym obecnie żyjemy jest właśnie takim ciepłym okresem. Prawie zawsze wejście w fazę ocieplenia jest gwałtowniejsze od początku ochłodzenia.
Bardzo prostym wskaźnikiem pobytu lodowca na danym terenie są głazy narzutowe (eratyki). Można je znaleźć na terenie całego kraju. Wiele z nich jest dzisiaj pomnikami przyrody. Stanowią nieodłączną część krajobrazu jaki ukształtował lodowiec razem ze wzgórzami morenowymi, jeziorami rynnowymi czy na przykład wyżynami lessowymi.